علی طاهری صنایع تولیدی و خدماتی بهینه ساز 021-66592126 info(@)behinesaz.com
کانال تلگرام بهینه ساز
Telegram
اینستاگرام بهینه ساز
Instagram

صنایع تولیدی و خدماتی بهینه ساز

بازسازی ساختمان|درب و پنجره فلزی|کابینت آشپزخانه|برق ساختمان|تاسیسات ساختمان|

واقعيات سکونتگاه‌های غيررسمی را در سه دهه گذشته مخفی کرديم

 به گزارش «صما» به نقل از پایگاه خبری  وزارت راه و شهر سازی، مهندس مصطفايي مشکلات شهر مشهد را بيشتر در جنبه اجتماعي ميداند و ميگويد اين شهر با چنين سرمايه هاي عظيمي نبايد تا اين حد معضل در مقوله اسکان غيررسمي داشته باشد.

آقاي مصطفايي!به نظر شمادلايل اصلي شکل گيري سکونتگاه هاي غيررسمي در مشهد و رشد سريع اين گونه مناطق در اين شهر چيست؟

زائرپذير بودن شهر مشهد را شايد بتوان يکي از مهمترين دلايل شکل گيري اين سکونتگاه ها دانست. از سوي ديگر، بعد از جنگ افغانستان مهاجران خارجي زيادي به ايران آمدند و در اين سالها حوادث فراواني نيز در استان هاي همجوار خراسان رضوي روي داد که سرعت گسترش اسکان غيررسمي را افزايش دادند. مشکلات ساختاري در سطح سياست هاي کلان کشور و وضعيت کشور در سال هاي اخير از جمله افزايش ناگهاني قيمت مسکن، سرمايه گذاري در پروژه هاي مسکن مهر و هدفمندسازي يارانه نيز در اين روند بسيار موثر بودند و شهرنشينان زيادي را مجبور کرد براي زندگي به حاشيه شهرها بروند. کمتوجهي مسئولان به اين مقوله نيز يکي ديگر از دلايلي بود که اين روند را تسريع کرد به طوري که اگر کمي دقيق شويم به اين نتيجه ميرسيم که شهري مانند مشهد با چنين سرمايه هاي عظيمي نبايد تا اين حد معضل در مقوله اسکان غيررسمي داشته باشد.

مشهد با اين تعداد کارخانه در اطرافش نبايد تا اين حد فقيرنشين داشته باشد در حالي که بسياري از کارگران اين کارخانه ها ساکنان همين سکونتگاه هاي غير رسمي هستند. از سوي ديگر بودجه سال ۱۳۹۳ شهرداري هشت هزار و ۵۰۰ ميليارد تومان بسته شده است. اينکه يک دستگاه به تنهايي چنين بودجه اي داشته باشد اما يک سوم جمعيت شهر مشهد در سکونتگاه هاي غير رسمي زندگي کنند قابل پذيرش نيست. به عقيده من تا زماني که شهرداري در دل خود ساختاري منسجم براي اين بحث ايجاد نکند شاهد گسترش چنين سکونتگاه هايي خواهيم بود. اکنون وقت آن رسيده است که شهرداري کلانشهرها براي مسکن کمدرآمدها وارد ميدان شوند زيرا آنها از نظر منابع مالي تامين هستند، اين در حالي است که از شهرداري شهرهاي کوچک نميتوان چنين توقعي داشت.

بعد از سفر دکتر روحاني به مشهد و تاکيد وي به ضرورت ساماندهي سکونتگاههاي غير رسمي، ارگانهاي مختلفي در اين مقوله مأمور شدند. تجربه نشان داده که چنين فرايند پيچيدهاي بدون تعامل و همکاري سازمانهاي مختلف ممکن نيست. چه تدبيري انديشيده شده است تا ارگان هاي مختلف به تعهد خود عمل کنند؟

سفر هيئت دولت به مشهد دستاوردهاي مناسبي به ويژه براي وزارت راه و شهرسازي و شرکت عمران و بهسازي شهري داشت که مهمترين آن تصويب سند ملي بازآفريني پايدار محدودهها و محلههاي هدف برنامه هاي احيا، بهسازي و نوسازي بود. سندي که در آن تکاليف هر ارگاني مشخص شده است. رئيس جمهوري نيز قول داد سالانه در دو جلسه با اين موضوع حضور داشته باشد و اين ميزان توجه هيئت دولت به ساماندهي مناطق هدف، گامي بزرگ در راستاي بهسازي محسوب ميشود. همچنين در اين نشست قرار شد سند برنامه جامع راهبردي توانمندسازي، ساماندهي و پيش نگري از گسترش سکونتگاههاي غير رسمي کلانشهر مشهد در شرکت عمران و بهسازي شهري ايران به تصويب برسد. با هدف ايجاد هماهنگي ميان ارگان ها، در چارچوب پيش نويس اين سند تکاليف همه دستگاه ها در سطح ملي و استاني مشخص شده است. از آنجايي که در اين سند کليات مربوط به ساماندهي آمده تصويب آن فرصت مناسبي است تا بتوانيم مفاد اين سند را به تمامي ۱۴ کلانشهر کشور تعميم دهيم.

اگر اين اتفاق بيفتد ميتوان بودجه مورد نياز هر محله را جداگانه مشخص کرد. اين در حالي است که اين بودجه براي کلانشهرها و جزئيات مربوط به مشهد نيز به عنوان شهر پايلوت تعيين شده است. در حال حاضر اولويت تصويب اين سند در برنامه هيئت دولت قرار گرفته است و هر ارگاني طبق وظايف خود بايد عمل کند. نظارت بر اجراي اين سند نيز توسط ستادهاي استاني صورت ميگيرد به طوري که بعد از ابلاغ سند ملي بايد اين ستادها در سطح استان و همچنين در سطح شهرستان ها به رياست فرماندار و دبيري شهردار تشکيل شوند تا ساماندهي سکونتگاه ها سرعت بيشتري به خود بگيرد و هيچ ارگاني نتواند از وظايف خود سرباز بزند.

باتوجه به اعتبار و توجه اي که به ساماندهي اختصاص يافته آيا اولويت فعاليتهاي بهسازيبر اساس نيازها و درخواست هاي ساکنان اين مناطق مشخص مي شود تا فعاليتها نتايج مثبتي براي ساکنان به همراه داشته باشد؟

ساکنان اينگونه سکونتگاهها از برخي مشکلات ابتدايي رنج ميبرند و وزارت راه و شهرسازي نيز مجري طرحهاي عمراني محسوب نميشود و در اين امر وظيفه سياستگذاري و هماهنگي دستگاههاي مختلف را بر عهده دارد. در سه منطقه مشهد بر اساس مطالعات مشاوران شرکت عمران و بهسازي، فعاليتهاي عمراني آغاز شد و براي مثال ساخت سالن ورزشي و کتابخانه در يکي از محلات در همين راستا بود. به نظر ميرسد  مشکلات مشهد بيش از معضلات اقتصادي، نابهنجاريهاي اجتماعي مانند مواد مخدر است. برخي از مسيرها در شهر مشهد وجود دارد که به دليل مشکلات شهرسازي و فرسوده بودن مناطق، به محل مناسبي براي معتادان تبديل شده است در حالي که با اجراي فعاليتهاي اجرايي خرد مانند آسفالت کردن معابر در اين مناطق ميتوان اين معضلات را برطرف کرد. اين مشکلات در مشهد تا حدي ابتدايي است که به نظر ميرسد کار را بايد از آسفالت کردن برخي معابر آغاز کرد زيرا مقدمه توانمندسازي ساکنان اين مناطق اجراي برخي فعاليتهاي کالبدي و ارتقاي خدمات است. با اجراي اين گونه فعاليتهاست که ميتوان در ميان مردم اعتمادسازي کرد

 البته بايد توجه کرد که اقدامات سخت افزاري کالبدي عمراني ابزار و وسيله هستند نه هدف پس بايستي بيشتر روي اقدامات نرم افزاري (اجتماعي و اقتصادي)توجه بيشتري گردد

تقريبا در تمامي شهرهاي کشور يکي از مشکلاتي که به وضوح ديده مي شود تفاوت خدمت رساني شهرداري ها در سکونتگاه هاي غير رسمي و ساير مناطق شهري است، در حالي که بسياري سکونتگاه هادر حريم شهري واقع شده اند . آيا اين تفاوت ها مانعي بر سر راه ساماندهي اين سکونتگاه ها نخواهد بود؟

مطمئنا تبعيض هايي در اين خدمات وجود دارد اما نبايد انتظار داشت شهرداري به تنهايي اين فعاليت ها را انجام دهد. درست است که شهرداري محور فعاليت هاست اما در چنين طرحهاي عظيمي ارگان هاي مختلف بايد تعامل مناسبي با يکديگر داشته باشند. در کلانشهرها شهرداري بايد با کمک وزارت کشور ساختار اجرايي ويژه اي براي ساماندهي سکونتگاههاي غير رسمي ايجاد کند. براي مثال مشهد به شهردار يا معاونت ويژه در اين محلات با تجهيزات ويژه نيازمند است زيرا سکونتگاههاي غيررسمي مشهد پراکندگي زيادي دارند و بايد مسئول ويژه اي براي آن در نظر گرفت. از سوي ديگر بايد جلوي سهامدار شدن يک بخش خاص را در اين حوزه گرفت زيرا در اين صورت هر سهامداري به فکر منافع و سود خود است و نيازهاي ساکنان اين مناطق مورد توجه جدي قرار نخواهد گرفت.

منظور شما از اين حرف اين است که دولت و شهرداري براي اجراي چنين برنامه هايي به کمک بخش خصوصي و سازمان هاي مردم نهاد نياز ندارد؟ به نظر مي رسد اعتمادسازي ميان ساکنان از سوي اين گونه نهادها نتايج مثبت تري داشته باشد

چنين ساختاري در سند برنامه پيشنهادي پيش بيني شده است. به ويژه بخش خصوصي در مشهد فعاليت هاي زيادي انجام داده است، گرچه حضور بخش خصوصي نيز با معضلاتي همراه است زيرا در ايران بخش خصوصي به معناي واقعي وجود ندارد و مي توان آن ها را شبه دولتي ناميد. بايد کمک کنيم بخش خصوصي محلي فعال شود زيرا در چنين حالتي به مسائلي مانند اقتصاد اجتماعي توجه ويژه اي خواهد شد. اما ورود گروهي خارج از يک محله سبب مي شود به مسئوليت اجتماعي توجه نشود و هر فردي به دنبال منافع شخصي خود باشد. حضور فعال سازمان هاي مردم نهاد نيز نيازمند زمينه سازي مناسب است تا ديد منفي نسبت به اين سازمان ها از بين برود. خوشبختانه در اين راستا قدم هاي مثبتي برداشته شد و اگر به گذشتهاي نه چندان دور بنگريم ميبينيم که اين سازمانها نيز به دولت بي اعتماد شدند و برگرداندن اعتماد آنها زمانبر خواهد بود.

آيا ميتوان نقشهاي مشخص براي سکونتگاه هاي مشهد ترسيم کرد و از ويژگي هايي خاص در اين شهر نام برد که سبب شده برنامه اي ويژه براي اين شهر در اولويت کار دولت قرار بگيرد؟

حساسيتي که جديدا دولت نسبت به سکونتگاههاي غير رسمي از خود نشان داده صرفا به دليل مشکلات بناهاي آن مناطق نيست. در مشهد به دليل موقعيت ويژه آن، خطر فعاليت گروه هايي مانند داعش وجود دارد. از سوي ديگر حدود ۳۰۰ هزار مهاجر افغاني نيز به جمعيت اين شهر افزوده شده اند که راهکارهاي خاصي براي ساماندهي آنها بايد انديشيده شود. در مشهد مشکلات جنبه هاي متعددي دارند و همين امر سبب شده ساماندهي مناطق فقيرنشيني مانند سکونتگاه هاي غير رسمي، فرايندي چندبعدي و دشوار باشد. از همين رو توانمندسازي بايد از جنبه هاي مختلف و با راهکارهاي مناسب هر گروه صورت بگيرد.

چرا تا اين حد ديدگاه منفي نسبت به مهاجران وجود دارد و مسئولان طوري صحبت مي کنند که به نظر مي رسد بخش اعظم مشکلات به دليل حضوراين مهاجران است؟آياگمان نميکنيد بيش از مهاجران ضعف مديريتي مسئولان کشورمان باعث بروز اين وضعيت شده است؟

به اعتقاد من نبايد ديدگاهي منفي نسبت به مهاجران خارجي داشت، همانطور که در حال حاضر نيز چندين ميليون مهاجر ايراني در خارج از کشور زندگي ميکنند. پس اگر ديدگاهي منفي نسبت به مهاجران داشته باشيم مطمئنا آن ها نيز متقابلا چنين ديدگاهي خواهند داشت. اتفاقا بايد حضور مهاجران را فرصتي مناسب تلقي کرد و از توانايي هاي آن ها بهره لازم را برد. ديدگاه امنيتي بايد از روي چنين افرادي برداشته شود و تمرکز را بر معضلاتي مانند مواد مخدر گذاشت. در آخرين بازديدي هم که از مناطق مختلف مشهد داشتيم مشاهده شد که مشکل سکونتگاه هاي غيررسمي مشهد، کالبدي نيست و فعاليت هاي اقتصادي در اين مناطق با ساير نقاط شهر تفاوت چشمگيري نداشت. بخش هايي هم در اين مناطق ديده مي شود که فرهنگ خاص خود را دارند يا سکونتگاه هايي هم در اطراف «کشف رود» مشهد واقع شده اند که به طور جدي نيازمند ساماندهي هستند؛ مسيري که ديدن آن واقعا تاسف بار است و تمامي فاضلاب شهر و کارخانه هاي اطراف در رودخانه اي مي ريزد که کودکان در کنار آن مشغول بازي هستند يا در آن شنا مي کنند. اين

به نظر نمي رسد اين مواردي که از آن ها نام مي بريد در مدت کوتاهي شکل گرفته باشند. چرا ساماندهي سکونتگاه هاي غير رسمي به تازگي مرکز توجه قرار گرفته است؟

متاسفانه در سال هاي گذشته هيچ مسئولي نمي خواست واقعيت سکونتگاه هاي غيررسمي را قبول کند. شايد حدود ۱۰ سال زمان صرف شد تا نگرش ها نسبت به اين موضوع تغيير کند و مسئولان توجه خاصي به اين موضوع داشته باشند. در حال حاضر وضعيت به گونه اي است که وزير کشور سه بحران اصلي کشور را بيکاري، کمبود آب و حاشيه نشيني معرفي مي کند. در گزارشي هم که وزارت کشور درباره وضعيت اجتماعي کشور در هيئت دولت ارائه کرد به طور گسترده به موضوع اسکان غيررسمي پرداخته شد. نبايد فکر کنيم با علني نکردن مشکلات مي توانيم آن ها را از بين ببريم، همانطور که با مطالعه گزارش وزارت کشور و آمار ارائه شده در آن اين سوال مطرح مي شود که در ۳۰ سال گذشته چه کارهايي کرده ايم که امروز وضعيت اجتماعي کشورمان تا اين حد با مشکل روبه روست. البته يکي از دلايل گسترده شدن معضلات اجتماعي، کمبود اعتبارات است و علاوه بر اين بايد ساختار اجرايي نهادي مناسبي داشته باشيم که متاسفانه در هر دو مورد ضعف هاي زيادي داريم.

مي بايست نگاه تخريبي و حذفي صرف از بين برود و بيشتر روي قبول واقعيت هاي موجود وجديدشهرنشيني به مديريت موضوع بپردازيم.

جايگاه فعلي ساماندهي سکونتگاه هاي غير رسمي و فعاليت>هاي شرکت عمران و بهسازي شهري را چگونه ارزيابي ميکنيد؟

فعاليتهاي زيادي در اين حوزه انجام شده که بخش اعظم آن به تغيير نگرش مردم و مسئولان نسبت به اين موضوع اختصاص داشت و رسيدن به هاي غير رسمي را به عنوان يکي از اولويتهاي کشور معرفي کنند گامي موثر در اين فرايند محسوب ميشود. با اين حال تا رسيدن به جايگاه مطلوب فاصله زيادي داريم. ساماندهي وضع موجود شهرهايي که فعاليتهاي بهسازي در آنها آغاز شد بسيار مثبت ارزيابي ميشود و دستگاههاي مختلفي در اين برنامه ها با هم تعامل داشتند اما مسئله اساسي براي وزارت راه و شهرسازي، پيش نگري و پيشگيري است تا گسترش اين سکونتگاهها به خوبي مديريت شود. در حال حاضر روستاهاي اطراف شهرها به معضلي بزرگ تبديل شدهاند؛ روستاهايي که به تدريج وارد حريم شهرها شدند اما اکنون نه روستا محسوب ميشوند و نه شهر. به همين دليل مديريت ويژهاي براي آنها وجود ندارد و توان مديريت شهري نيز اجازه نميدهد که مشکلات اين بخش ها برطرف شوند. به همين دليل است که اين بخش ها به تدريج به حاشيه شهرها تبديل شده و مشکلات اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و زيست محيطي در آنها روز به روز بيشتر مي شود.

Share this post

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد